TL’na Putin dayanağı

Zakariya

New member
Hafta boyunca ağır baskı altında kalan TL, Cuma günü Putin’den gelen “müjdelerle” dolara karşı 5-6 kuruş paha kazanarak, 17.92’den kapandı. Rusya’nın Akkuyu finansmanı için Türkiye’ye para yollayacağı haberleri yanında, doğal gaz ithalatında ruble kullanılması mutabakatı da TL’na takviye attı. TL’nın bedel kazanımı ilerleyen haftalarda daima olabilir mi?

Putin’in dolaylı olarak dolar/TL’na “müdahalesi“ Bloomberg’de çıkan Akkuyu’nun hakim ortağı Rosatom’un inşaat masrafları için Türkiye’ye $20 milyar yollayacağı haberleri ile başladı. Haber kurda tesir yaratmadı, zira bir çeviri kusuru vardı. Bloomberg makalesi Rosatom’un “maliyeti $20 milyar tutan nükleer santralq için Türkiye’ye bir ölçü para yollayacağını söz ediyordu.

Nitekim, bir hafta öncesine ilişkin datalara göre, Rosatom’dan $2.1 milyar gelip TCMB brüt rezervlerinin artışına katkı sağladı. Bu katkı sürebilir. Birincinin, Medyascope’dan Okan Yücel geniş Akkuyu değerlendirmesinde, şu tespiti yaptı:

“Akkuyu Nükleer A.Ş. Genel Müdürü Anastasia Zoteeva, IC İçtaş’ın bağlı olduğu mukavelenin feshedilmesinin akabinde projede yer alan Türk şirketlerinin ve alanda çalışan Türk vatandaşlarının sayısının “artmaya devam edeceğini” belirtti ve “Türk şirketlerine şimdiden yaklaşık 3.2 milyar ABD Doları fiyatında sipariş verilmiş durumdadır. Projede yer alan Türk şirketlerinin ve alanda çalışan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının sayısı da artmaya devam etmektedir. Bugün alanda istihdam edilenlerin yüzde 80’inden çoksını Türk vatandaşları oluşturmaktadır ve bu sayı artmaya devam edecektir” dedi.

Akkuyu ile ilgili ikinci haber TL’da kıymet kazanımını başlattı: BloombergHT’de çıkan haber şöyle:

“Rosatom’un Türkiye iştirakinin Akkuyu’daki nükleer güç santrali projesi için 6,1 milyar dolarlık kredi aradığı açıklandı.

Rosatom’un Türkiye’deki iştiraki, Türk devlet tahvillerine yatırım yapmak ve daha sonrasında Akkuyu nükleer santrali ekipman alımı yapmak üzere yedi yıla kadar vadede 6,1 milyar dolarlık kredi sınırı arıyor”.

Nihayetinde ise, basın Erdoğan-Putin tepesinde doğal gaz ticaretinde ruble ve TL kullanmasında anlaşma sağlandığını duyurdu.

ANALİZ: Geçin bunları bir kalem, Hamfendi

Bu haberlerin hepsi gerçek, fakat Şeytan ayrıntıda. TL’nın dolara karşı bedel kazanması sürmez. Öncelikle, geçen bilgi haftasında kurumsalların $2.2 milyar döviz aldığını göz önünde bulundurursak, Rosatom’dan inşaat harcamaları için gelecek $3.2 milyarın devede kulak kaldığını görürüz. Ek olarak, bu fonun ne vakit hesaplara gireceğine dair besbellilik de yok.

Rosatom’un aradığı kredi de TL’na takviye vermez, zira BloombergHT haberinde ayrıyeten şu ayrıntıya değiniliyor: “Şirketin basın ofisinin verdiği karşılıkta “Kredi mutabakatı, fonun projede kullanılmasına kadar Türk devlet tahvilleri ve/veya mevduatlarına süreksiz olarak yatırımı kapsayabilir” denildi.

Dokümanda elde edilecek fonun kullanım maksadı olarak Akkuyu Nükleer Santrali’ne ekipman ve hizmet alımından Kazakistan’da uranyum deposu geliştirilmesine kadar biroldukca hedef sıralandı. Türk devlet dolar tahvillerinde alım ve mevduat da münasebetler içinde sıralandı”.

Muhtemelen kredinin yalnızca bir ölçüsü Akkuyu’ya tahsis edilecek. Bu kısmın yalnızca bir kısmı döviz mevduat olarak sisteme girecek, lakin kıymetli ölçüde Eurobond satın alınması daha akılcı, zira getirisi döviz mevduat faizinden misliyle yüksek.

Doğal gaz alımında ruble kullanılması ise ödemeler istikrarı muhasebesi açısından çabucak hemen çözemediğimiz bir soru işareti. Rusya’nın doğal gazı TL’yla satacağına muhakkak inanmıyoruz. hiçbir ülke dolarla para eden bir emtiayı süratle paha kaybeden TL’yla satmaz. Ek olarak altının çizilmesi gereken nokta, Türkiye’nin Rusya’yla ticaretinde çok büyük ve kronikleşen bir açık verdiği. Yani, lokal para üniteleri ile ticaret Rus Merkez Bankası’nın ithalatçılar ve turistlerin kullanımına asla imkan olmayan yüksek ölçüde TL rezerv tutması kararınu getirir.

Eğer Türkiye doğal gazı rubleyle alacaksa, rubleyi satın almak için herbiçimde döviz bozduracak. Özetle, bu muahededen da daima döviz çıkışını azaltacak bir sonuç elde edemiyoruz.

Financial Times’dan Laura Pitel’in “Alarm mounts in western capitals over Turkey’s deepening ties with Russia” başlıklı haberine göre, Rusya ile ekonomik münasebetlerin derinleştirilmesi Batı’da ciddi tasa yaratıyor. ABD ve/veya AB Türkiye’ye yaptırım uygulamasa da, el altından şirketlerine Türkiye ile Rusya’ya gönderilebilecek mallarda ticareti azaltması direktifi verebilir, ya da banka ve firmalarımızın dış borçlanmasında zorluk çıkartabilir.

Kış aylarında önemli bir tehdit olarak başgösteren dış borç finansmanı düşüncesini aşmak ve TL’na bedel kazandırarak enflasyonda bir ölçü rahat nefes almak için Erdoğan’ın halkla ilgiler takımı daima “dışardan para geliyor” haberlerini pompalatacak. Maalesef, seçimlere bir yıldan az kala, iktidarını muhafazası garanti görünmeyen Erdoğan’a para gelmesi fazlaca güç ve kreditör için riskli.

TL büyük ölçüde cari açık gelişmeleri ve yerleşiklerin döviz talebi ile taraf bulacak. Bu iki başlıkta da işler kış aylarında sarpa saracak. Cari açık patlama yapan doğal gaz meblağları niçiniyle genişlerken, kurumsalların yanında bireysellerin de fazlaca yakında KKM’den çıkıp döviz mevduata dönmesi muhtemel.

Dr. Artunç Kocabalkan – Atilla Yeşilada : Toslamak ne demek?

Dr Cüneyt Akman: DOLARDAN daha sonra ARTIK SIRA ALTINDA MI?

Temmuz dış ticaret açığında büyük genişleme: aylık 10,6 milyar dolar yıllık yüzde 145 artış